De Grift weer terug in het centrum van Apeldoorn
Rode draad
Beken en sprengen vormen een rode draad in de geschiedenis van de gemeente
Apeldoorn. Langzamerhand ontstond de wens de Grift en andere beken weer beter
zichtbaar te maken. In een gemeentelijk r~pport over 'natuur in de stad' uit
1992 werd reeds gesuggereerd de Grift terug te brengen in Apeldoorn. In 1995 nam
wethouder Verkeer en Groen Lies Mulderij het initiatief de Grift c.s. nieuw
leven in te blazen. Binnen de gemeente groeide de behoefte aan een visie op
beken en sprengen, zodat daarop nieuw ruimtelijk beleid gebaseerd kon worden. In
de visie moest duidelijk naar voren komen welke waterlopen behouden, hersteld of
opnieuw ontwikkeld moeten worden en welke aanpak daarvoor noodzakelijk is.
Telkens weer stuitte de gemeente op dezelfde problemen: bestemmingsplannen voor
nieuwe woningbouwlocaties, waarbij een beek of spreng in het geding kwam,
illegale ingebruikname van de oevers, die grenzen aan particuliere tuinen en
grondwateroverlast in verschillende Apeldoornse wijken. Dat laatste was een
nieuw fenomeen: omdat er veel minder grondwater onttrokken werd door industrie
en waterleidingbedrijf herstelde de oorspronkelijke grondwaterstand zich. En dat
leidde tot problemen, omdat er ondertussen complete woonwijken waren verrezen op
plekken die op oude kaarten aangeduid waren als natte heide- en hooilanden! Deze
problemen vroegen om een adequate aanpak, want op sommige plekken liep het water
zo ongeveer onder de voordeuren vandaan!.
In 1996 werd door Waterschap Veluwe een begin gemaakt met de plannen voor het
herstel van verschillende sprengen en beken in Apeldoorn. Zo herstelde
Waterschap Veluwe in samenwerking met de Stichting tot Behoud van Veluwse Beken
en Sprengen de Ugchelse- en de Schoolbeek. Een ander omvangrijk project was het
herstellen van de drooggevallen Winkewijert. Niet alleen herstel van ecologische
waarden, maar ook het cultuurhistorische oogmerk speelde hierbij een belangrijke
rol. Zo werd de beek over een lengte van meer dan een kilometer opnieuw
uitgegraven op of nabij de oorspronkelijke bedding. In 1999 kwam dit project
gereed.
De Grift weer terug?
Eén van de meest omvangrijke herstelprojecten is echter de ontwikkeling van
de Grift. Als drager van een beken- én sprengensysteem op de oostflank van de
Veluwe kan de Grift in de toekomst de identiteit van Apeldoorn versterken.
Cultuurhistorie, water in de stad en de ruimtelijke identiteit spelen hierbij
een belangrijke rol. Er is echter een aantal concrete aanleidingen voor het
ontwikkelen van de plannen rond de Grift. Zo neemt de kweldruk vanuit de Veluwe
sterk toe doordat veel minder grondwater onttrokken wordt. Hierdoor ontstaat
grondwateroverlast in enkele delen van Apeldoorn, zoals in Bouwhof, waar de al
genoemde Winkewijert doorheen stroomt. Het herstel van het Griftsysteem kan
bijdragen aan het vinden van de uiteindelijk juiste balans in de afvoer van het
overtollige water.
Tevens gaan in de komende jaren een aantal projecten van start op of aan het
voormalige Grifttracé. Het betreft nieuwe locaties voor woon- en werkgebieden
en de herinrichting van straten en parken. Voorbeelden hiervan zijn Waterloo,
het Brinkpark, de Hofstraat en de toekomstige herinrichting van de kanaalzone
rond de Vlijt. Bij de uitvoering van dit soort projecten zou de Grift kunnen
"meeliften" door het herstel als randvoorwaarde in de planontwikkeling
mee te nemen. Deze toekomstige ruimtelijke ingrepen vormen een concrete
aanleiding om te onderzoeken wat de Grift in de nabije en verder toekomst voor
Apeldoorn zou kunnen betekenen.
Ook op regionaal niveau heeft de Grift een grote betekenis. Naast Waterschap Veluwe is de Provincie Gelderland een voorstander van het herstel van watersystemen. Het waterschap ontwikkelt al jaren verschillende herstelplannen voor beken en sprengen. In het landelijk gebied is het waterschap voornemens de Grift in te richten als natte eçologische verbindingszone.
Waterschap Veluwe en de gemeente Apeldoorn hebben een aantal doelen gesteld, die met het herstel van de Grift bereikt kunnen worden.
Bron: Terug naar de bron van de Grift door drs. M.C. de Vries