foto: Marianne Stevens
De Grift terug in stadsbeeld
APELDOORN - 26 APRIL 2002 - De Grift is terug! Het water waaraan Apeldoorn zijn bestaan heeft te danken, is na een dikke dertig jaar teruggekeerd in het stadsbeeld. Weliswaar is het nog maar een klein stukje, maar de rest zal volgen. Hopelijk wel in een wat minder harde uitvoering dan nu. Want laten we wel wezen: een betonnen bak heeft niet zo erg veel met een beek te maken.
foto: Marianne Stevens
Allerlei processen die langs de oever van een beek plaatsvinden, zoals in- en uitspoeling van water, kwel, een oevervegetatie met allerlei ecologische interacties; dit alles kan nu eenmaal niet in een betonnen bak. Niet dat er in de Hofstraat veel andere mogelijkheden waren, maar een ietwat minder steriele Grift was hier natuurlijk wel mogelijk geweest.
Gelukkig is de Grift niet echt steriel. Haar water is afkomstig uit talrijke sprengen in de bossen achter Ugchelen en Orden. Haarzuiver water. Je zou het zo kunnen drinken. Maar onderweg naar Apeldoorn raakt de beek belast met allerlei zaken. Zoals blad, inspoelend regenwater, eendenpoep enzovoorts. Dat is overigens niet zo‘n groot probleem, het is een natuurlijke ‘vervuiling‘ die het water uiteindelijk wat voedselrijker maakt en daardoor meer kansen biedt aan allerlei waterdieren en planten. Zonder die voedingsstoffen zou de Grift er nóg sterieler uit zien.
De laatste weken ziet ‘onze beek‘ er in de Hofstraat wat bedompt uit. De heldere zandbodem krijgt een donkere kleur. Algen! Die maken gretig gebruik van een heel dun laagje slib, dat zich op de bodem en langs de betonnen randen heeft afgezet. Dat slib is weer afkomstig van een eveneens gerestaureerd stukje Grift bij de Waterloseweg. Omdat de beek daar boven het grondwaterniveau stroomt, was het noodzakelijk om de boden waterdicht te maken. Hiervoor is deze keer geen beton gebruikt maar klei en de fijne fractie uit die klei wordt door het water meegenomen. Zodra de stroomsnelheid afneemt, worden die kleideeltjes weer afgezet. En dit is wat we zien gebeuren in de Hofstraat. Op zich niet iets om je zorgen over te maken, maar het is geen fraai gezicht.
De oplossing is in feite heel eenvoudig: zorg dat de stroomsnelheid weer toeneemt. Dan wordt het slib door de stroming weer opgenomen en afgevoerd. Maar die stroomsnelheid zal pas toenemen als er een stel verdwenen beken, zoals de Eendrachtspreng, weer op de Grift is aangesloten. En de pompinstallatie, die nu het Griftwater vanaf Waterloo in de betonbak perst, is vervangen door een open verbinding. Maar dát laat nog even op zich wachten.
Dan is er nóg een manier om de stroomsnelheid op te voeren: door de beek vernauwen. Dit kun je natuurlijk heel cultuurtechnisch doen, maar het kan ook op een meer natuurlijke manier: door waterplanten. Met name het gewoon sterrenkroos, een heldergroene waterplant, is in staat ware onderwatertapijten te vormen. Hierdoor wordt slib vastgehouden en ontstaan er een soort groene zandbanken, die de doorstroming danig kunnen blokkeren. Maar water vindt haar weg toch wel: via nauwe doorgangen tussen de banken door ontstaan nieuwe stroomgeulen, die het zandige bodemmateriaal inclusief algen wegspoelen. Een heel natuurlijk proces en het levert ook nog eens een fraai beeld op.
Het slib dat ondanks alles zal achterblijven, vormt een prima voedingsbodem voor allerlei waterdiertjes. Die kunnen microscopische afmetingen hebben, maar ook de wat grotere diertjes, zoals vlokreeftjes, kokerjuffers en slijkvlieglarfjes kunnen hiervan profiteren.
Het is allemaal een kwestie van tijd. De Hofstraatgrift is nog maar drie maanden oud. De ervaring leert dat (in het kader van natuurontwikkeling) nieuw aangelegde beken een paar jaar nodig hebben om er enigszins natuurlijk uit te zien. Een betongoot zal daar nog wel wat meer tijd voor nodig hebben, vrees ik.
Bron: Apeldoornse Courant d.d. 26 april 2002
